درمان آکنه و جوش صورت
درمان آکنه و جوش صورت در ورامین | علت، دارو و مراقبت از پوست
آکنه یا جوش یکی از شایع‌ترین مشکلات پوستی است و فقط به دوران نوجوانی محدود نمی‌شود. جوش می‌تواند در نوجوانی شروع شود، تا بزرگسالی ادامه پیدا کند یا حتی برای اولین بار در سنین بزرگسالی ظاهر شود.
جوش‌های سرسیاه و سرسفید، جوش‌های قرمز و التهابی، جوش‌های چرکی و ضایعات عمیق و دردناک، شکل‌های متفاوت آکنه هستند و طبیعتاً درمان آنها نیز یکسان نیست.
درمان آکنه زمانی نتیجه منطقی‌تری دارد که ابتدا نوع جوش، شدت آن، محل ایجاد، عوامل تشدیدکننده و در صورت لزوم عوامل هورمونی یا دارویی بررسی شود.
آکادمی پوست آمریکا نیز تأکید می‌کند که درمان آکنه یک نسخه ثابت برای همه افراد نیست و انتخاب درمان باید بر اساس نوع ضایعات و شرایط فرد انجام شود.
آکنه چرا ایجاد می‌شود؟
آکنه معمولاً نتیجه تعامل چند عامل است:
- افزایش تولید چربی پوست
- بسته شدن منافذ با سلول‌های مرده
- تغییرات مرتبط با فولیکول مو
- التهاب
- فعالیت باکتری‌های مرتبط با آکنه
- تغییرات هورمونی
- عوامل ژنتیکی
- بعضی داروها
- استرس و برخی عوامل سبک زندگی
به همین دلیل، صرفاً «چرب بودن پوست» علت تمام جوش‌ها نیست.
در برخی افراد، افزایش فعالیت هورمون‌های آندروژنی می‌تواند تولید چربی و فعالیت غدد سباسه را افزایش دهد و زمینه ایجاد آکنه را بیشتر کند. این موضوع به‌خصوص در بعضی خانم‌های مبتلا به آکنه بزرگسالی اهمیت دارد.
انواع آکنه
جوش سرسیاه
جوش سرسیاه یا Blackhead زمانی ایجاد می‌شود که منافذ پوست با چربی و سلول‌های مرده مسدود شوند و محتویات منفذ در تماس با هوا تغییر رنگ دهد.
سیاه بودن این ضایعات به معنی کثیف بودن پوست نیست و ساییدن شدید پوست معمولاً کمکی به رفع آن نمی‌کند.
جوش سرسفید
در جوش سرسفید، منفذ بسته باقی می‌ماند و یک برجستگی کوچک سفید یا همرنگ پوست ایجاد می‌شود.
رتینوئیدهای موضعی مانند آداپالن می‌توانند برای باز کردن منافذ و جلوگیری از ایجاد ضایعات جدید در بعضی افراد استفاده شوند.
جوش التهابی
جوش‌های قرمز، برجسته و گاهی چرکی معمولاً با التهاب همراه هستند.
در این شرایط، درمان ممکن است به ترکیبی از داروهای موضعی و در موارد خاص داروهای خوراکی نیاز داشته باشد.
جوش‌های عمیق و دردناک
ندول‌ها و کیست‌های آکنه در عمق پوست ایجاد می‌شوند و ممکن است دردناک باشند.
این نوع آکنه احتمال بیشتری برای ایجاد اسکار دارد و معمولاً با محصولات معمولی فروشگاهی به‌تنهایی کنترل نمی‌شود. در آکنه شدید، مراجعه به پزشک اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
آکنه هورمونی چیست؟
اصطلاح «جوش هورمونی» معمولاً برای آکنه‌ای استفاده می‌شود که ارتباط آن با تغییرات هورمونی مطرح است.
در بعضی خانم‌ها، جوش‌های مکرر در ناحیه فک و چانه، تشدید آکنه در حوالی دوره قاعدگی یا شروع آکنه در بزرگسالی می‌تواند نیاز به بررسی عوامل هورمونی را مطرح کند.
اگر آکنه همراه با علائمی مانند نامنظم شدن قاعدگی، افزایش موهای زائد، ریزش موی الگوی هورمونی یا سایر تغییرات هورمونی باشد، بررسی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
در چنین شرایطی، فقط استفاده از کرم ضدجوش ممکن است کافی نباشد.
آیا استرس باعث جوش می‌شود؟
استرس را نمی‌توان تنها علت آکنه دانست، اما در بعضی افراد می‌تواند با تشدید جوش همراه باشد.
استرس می‌تواند بر مسیرهای هورمونی و التهابی بدن اثر بگذارد و در افراد مستعد، آکنه را بدتر کند.
بنابراین در کنار درمان دارویی، خواب کافی و مدیریت استرس نیز می‌تواند بخشی از مراقبت کلی باشد.
درمان آکنه چگونه انجام می‌شود؟
درمان بر اساس شدت و نوع آکنه انتخاب می‌شود.
ممکن است پزشک از یک یا ترکیبی از موارد زیر استفاده کند:
- رتینوئیدهای موضعی
- بنزوئیل‌پراکسید
- آزلائیک‌اسید
- سالیسیلیک‌اسید
- آنتی‌بیوتیک‌های موضعی
- آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی در موارد مشخص
- درمان‌های هورمونی در بعضی خانم‌ها
- ایزوترتینوئین در آکنه شدید یا مقاوم
- بعضی اقدامات داخل ضایعه
- مراقبت پوستی مناسب
راهنمای AAD استفاده از بنزوئیل‌پراکسید و رتینوئیدهای موضعی را در گروه درمان‌های اصلی قرار می‌دهد و در شرایط مشخص، درمان‌های خوراکی و هورمونی نیز می‌توانند مطرح شوند.
داروهای موضعی برای درمان جوش
آداپالن و سایر رتینوئیدها
رتینوئیدهای موضعی می‌توانند به باز شدن منافذ، کاهش تشکیل کومدون‌ها و کنترل التهاب کمک کنند.
آداپالن یکی از رتینوئیدهایی است که برای برخی انواع آکنه کاربرد دارد.
در شروع مصرف ممکن است خشکی، قرمزی یا تحریک پوست ایجاد شود؛ بنابراین مقدار و نحوه استفاده اهمیت دارد.
بنزوئیل‌پراکسید
بنزوئیل‌پراکسید یکی از مواد مؤثر در درمان آکنه است و می‌تواند میزان باکتری‌های مرتبط با آکنه و التهاب را کاهش دهد.
برای جلوگیری از تحریک بیش از حد، نحوه و دفعات استفاده باید متناسب با وضعیت پوست انتخاب شود. AAD استفاده از بنزوئیل‌پراکسید را از درمان‌های مؤثر آکنه می‌داند.
آزلائیک‌اسید
آزلائیک‌اسید علاوه بر کمک به کنترل آکنه، می‌تواند در کاهش تیرگی باقی‌مانده پس از جوش نیز مفید باشد.
به همین دلیل در افرادی که هم‌زمان جوش و لک بعد از جوش دارند، ممکن است گزینه مناسبی برای بررسی باشد.
سالیسیلیک‌اسید
سالیسیلیک‌اسید با کمک به باز شدن منافذ و لایه‌برداری سطحی می‌تواند در برخی انواع آکنه، به‌خصوص جوش‌های سرسیاه و سرسفید، مورد استفاده قرار گیرد.
آنتی‌بیوتیک برای درمان آکنه
در آکنه‌های التهابی متوسط تا شدید، گاهی آنتی‌بیوتیک خوراکی مانند داکسی‌سایکلین با نظر پزشک تجویز می‌شود.
اما آنتی‌بیوتیک نباید خودسرانه یا برای مدت نامحدود مصرف شود. راهنمای AAD بر محدود کردن مدت درمان آنتی‌بیوتیکی و استفاده هم‌زمان از درمان‌های مناسب دیگر برای کاهش خطر مقاومت آنتی‌بیوتیکی تأکید دارد.
بنابراین مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک برای هر نوع جوش توصیه نمی‌شود.
ایزوترتینوئین برای آکنه شدید
ایزوترتینوئین (Isotretinoin) یک داروی خوراکی قوی برای بعضی موارد آکنه شدید است؛ به‌خصوص زمانی که آکنه عمقی، دردناک، ندولار یا کیستی باشد یا درمان‌های دیگر پاسخ کافی ایجاد نکرده باشند.
این دارو باید تحت نظارت پزشک مصرف شود و نیازمند توجه به عوارض، شرایط پزشکی، داروهای هم‌زمان و آزمایش‌ها و مراقبت‌های لازم است.
مصرف ایزوترتینوئین در دوران بارداری می‌تواند باعث آسیب جدی به جنین شود و به همین دلیل برای افرادی که باردار هستند یا احتمال بارداری دارند، محدودیت‌های بسیار مهمی دارد. FDA درباره این خطر هشدار داده است.
ایزوترتینوئین را هرگز بدون تجویز و پیگیری پزشک مصرف نکنید.
ویتامین‌ها و مکمل‌ها برای درمان آکنه
یکی از پرسش‌های رایج این است که آیا مصرف ویتامین یا مکمل می‌تواند جوش را درمان کند.
پاسخ برای همه افراد یکسان نیست.
اگر کمبود تغذیه‌ای وجود داشته باشد، اصلاح آن می‌تواند برای سلامت عمومی و پوست اهمیت داشته باشد؛ اما مصرف خودسرانه مکمل‌ها را نمی‌توان جایگزین درمان استاندارد آکنه دانست.
راهنمای جدید AAD نیز می‌گوید شواهد کافی برای توصیه عمومی برخی مکمل‌ها و ویتامین‌ها به‌عنوان درمان آکنه وجود ندارد.
روی (Zinc)
روی برای عملکرد طبیعی بدن و پوست ضروری است و کمبود آن می‌تواند مشکلاتی ایجاد کند.
اما این موضوع به معنی آن نیست که همه افراد مبتلا به آکنه باید مکمل روی مصرف کنند. دوز بالای روی نیز می‌تواند با عوارض و تداخل‌های تغذیه‌ای همراه شود.
ویتامین A
ویتامین A برای سلامت پوست اهمیت دارد، اما مصرف خوراکی دوز بالای آن بدون نیاز پزشکی می‌تواند خطرناک باشد.
نکته مهم این است که ایزوترتینوئین از مشتقات ویتامین A است؛ بنابراین مصرف هم‌زمان مکمل ویتامین A هنگام مصرف ایزوترتینوئین می‌تواند خطر عوارض را افزایش دهد. AAD نیز توصیه می‌کند هنگام مصرف ایزوترتینوئین از مکمل ویتامین A استفاده نشود.
ویتامین D
کمبود ویتامین D در بعضی افراد ممکن است وجود داشته باشد، اما مصرف ویتامین D را نباید به‌صورت عمومی درمان آکنه در نظر گرفت.
اگر پزشک احتمال کمبود را مطرح کند، بررسی و اصلاح آن می‌تواند بر اساس شرایط فرد انجام شود.
مکمل‌های کلاژن
کلاژن بیشتر در حوزه سلامت و ساختار پوست مطرح است و درمان اختصاصی آکنه محسوب نمی‌شود.
اگر فردی مکمل کلاژن مصرف می‌کند، نباید انتظار داشته باشد که این مکمل جایگزین درمان دارویی آکنه شود.
تغذیه چه تأثیری بر آکنه دارد؟
رابطه تغذیه و آکنه پیچیده است و نمی‌توان یک ماده غذایی را علت قطعی جوش در همه افراد دانست.
برخی مطالعات نشان داده‌اند رژیم غذایی با بار گلیسمی پایین ممکن است در بعضی افراد با کاهش تعداد جوش‌ها همراه باشد، اما شواهد هنوز برای ارائه یک رژیم غذایی واحد برای تمام مبتلایان به آکنه کافی نیست.
بهتر است به جای حذف گسترده مواد غذایی بدون دلیل، الگوی تغذیه متعادل داشته باشید و اگر متوجه شدید ماده غذایی خاصی به‌طور مکرر با تشدید جوش شما ارتباط دارد، موضوع را با پزشک یا متخصص تغذیه بررسی کنید.
آیا لبنیات باعث جوش می‌شود؟
شواهد درباره ارتباط لبنیات و آکنه قطعی نیست.
AAD اشاره می‌کند که بعضی مطالعات درباره شیر گاو احتمال ارتباط با آکنه را مطرح کرده‌اند، اما برای همه فرآورده‌های لبنی شواهد یکسانی وجود ندارد. برای مثال، مطالعات مورد اشاره AAD ارتباط مشخصی میان ماست یا پنیر و افزایش جوش نشان نداده‌اند.
بنابراین حذف کامل لبنیات بدون دلیل پزشکی توصیه عمومی مناسبی نیست.
مراقبت روزانه از پوست جوش‌دار
مراقبت صحیح می‌تواند در کنار درمان دارویی به کنترل آکنه کمک کند.
شست‌وشوی ملایم
صورت را با شوینده ملایم و متناسب با پوست تمیز کنید. شست‌وشوی بیش از حد یا استفاده از اسکراب‌های خشن می‌تواند التهاب را بیشتر کند.
مرطوب‌کننده
پوست جوش‌دار نیز به مرطوب‌کننده نیاز دارد. خشکی بیش از حد می‌تواند تحریک پوست را بیشتر کند.
محصولات non-comedogenic یا غیرکومدون‌زا معمولاً انتخاب مناسب‌تری برای پوست مستعد جوش هستند.
ضدآفتاب
استفاده از ضدآفتاب مناسب اهمیت دارد، به‌خصوص زمانی که فرد از داروهای ضدآکنه استفاده می‌کند یا بعد از جوش دچار لک می‌شود.
جوش را فشار ندهید
فشار دادن یا ترکاندن جوش می‌تواند التهاب و احتمال باقی ماندن لک یا اسکار را افزایش دهد.
AAD نیز توصیه می‌کند از دستکاری جوش‌ها خودداری شود، زیرا تحریک پوست می‌تواند وضعیت آکنه را بدتر کند.
آیا پاکسازی پوست برای آکنه مناسب است؟
پاکسازی می‌تواند در برخی شرایط به مراقبت از پوست کمک کند، اما جایگزین درمان پزشکی آکنه نیست.
اگر جوش‌ها التهابی، عمقی یا دردناک باشند، دستکاری و تخلیه غیراصولی می‌تواند التهاب و احتمال ایجاد اسکار را افزایش دهد.
بنابراین روش پاکسازی باید بر اساس وضعیت واقعی پوست انتخاب شود.
میکرونیدلینگ و آکنه
میکرونیدلینگ بیشتر در بحث جای جوش و اسکار آکنه مطرح می‌شود، نه درمان مستقیم آکنه فعال.
در آکنه فعال و التهابی، ابتدا باید التهاب و جوش‌های جدید کنترل شوند و سپس در صورت باقی ماندن اسکار، درباره روش‌های ترمیمی تصمیم‌گیری شود.
پیلینگ برای جوش
پیلینگ شیمیایی در بعضی شرایط می‌تواند در کنترل برخی انواع آکنه یا آثار سطحی آن مورد بررسی قرار گیرد، اما نوع و عمق پیلینگ اهمیت زیادی دارد.
در پوست‌های مستعد لک، درمان بیش از حد تهاجمی می‌تواند التهاب و تیرگی بعد از التهاب ایجاد کند.
بنابراین پیلینگ نباید صرفاً بر اساس تبلیغ یا نام ماده انتخاب شود.
لیزر و روش‌های دستگاهی برای آکنه
روش‌های لیزری و نوری ممکن است در بعضی برنامه‌های درمانی مورد استفاده قرار گیرند، اما نباید آنها را جایگزین همه درمان‌های دارویی دانست.
در راهنمای ۲۰۲۴ AAD، برای برخی روش‌های فیزیکی مانند لیزر، نور و میکرونیدلینگ، شواهد کافی برای ارائه توصیه عمومی به‌عنوان درمان استاندارد آکنه وجود نداشته است.
بنابراین انتخاب روش دستگاهی باید بر اساس نوع آکنه و هدف درمان انجام شود.
درمان جای جوش بعد از کنترل آکنه
جای جوش می‌تواند به دو شکل اصلی دیده شود:
لک بعد از جوش:
تغییر رنگ پوست پس از برطرف شدن جوش است و لزوماً اسکار دائمی محسوب نمی‌شود.
اسکار آکنه:
فرورفتگی یا تغییر ساختاری پوست است که ممکن است بعد از آکنه شدید ایجاد شود.
درمان اسکار معمولاً پس از کنترل آکنه فعال شروع می‌شود و ممکن است شامل میکرونیدلینگ، بعضی روش‌های لیزری، پیلینگ یا روش‌های دیگر باشد.
نوع اسکار باید قبل از انتخاب روش مشخص شود.
چه مدت طول می‌کشد تا آکنه بهتر شود؟
درمان آکنه معمولاً به زمان نیاز دارد.
ممکن است در هفته‌های اول، تغییرات محدودی دیده شود و برای ارزیابی بهتر پاسخ پوست چند هفته زمان لازم باشد. AAD برای برخی درمان‌های آکنه بازه حدود ۶ تا ۸ هفته را برای مشاهده بهبود اولیه مطرح می‌کند.
بنابراین تغییر مداوم محصولات در فاصله کوتاه می‌تواند ارزیابی نتیجه را دشوار کند و باعث تحریک بیشتر پوست شود.
چه زمانی برای درمان جوش باید به پزشک مراجعه کرد؟
در شرایط زیر بهتر است مراجعه پزشکی را به تأخیر نیندازید:
- جوش‌های عمیق و دردناک
- آکنه کیستی یا ندولار
- باقی ماندن اسکار
- آکنه گسترده
- جوش‌هایی که با مراقبت معمول کنترل نمی‌شوند
- شروع ناگهانی آکنه در بزرگسالی
- آکنه همراه با علائم هورمونی
- ایجاد لک شدید بعد از جوش
- تأثیر آکنه بر اعتمادبه‌نفس یا کیفیت زندگی
- شک به ارتباط آکنه با یک دارو
در آکنه شدید، درمان زودتر می‌تواند به کاهش احتمال ایجاد اسکار کمک کند.
درمان آکنه در ورامین
درمان جوش فقط به این سؤال محدود نمی‌شود که «چه کرمی برای جوش خوب است؟»
گاهی مشکل اصلی بسته شدن منافذ است، گاهی التهاب شدید وجود دارد و در بعضی افراد باید عوامل هورمونی، داروهای مصرفی یا الگوی زندگی نیز بررسی شود.
در کلینیک الیزه سرخ در ورامین، بررسی نوع جوش، شدت آکنه، سابقه درمان و وضعیت پوست می‌تواند به انتخاب مسیر مناسب‌تر کمک کند؛ به‌خصوص زمانی که آکنه همراه با لک، جای جوش یا تغییرات بافت پوست باشد.
هدف از درمان، صرفاً خشک کردن جوش‌های فعلی نیست؛ کنترل ایجاد جوش‌های جدید و کاهش احتمال باقی ماندن لک و اسکار نیز اهمیت دارد.
برای دریافت مشاوره و هماهنگی مراجعه می‌توانید با کلینیک الیزه سرخ تماس بگیرید.
تلفن: ۰۲۱۳۶۲۹۲۳۱۸
همراه: ۰۹۰۱۵۱۲۱۳۱۷
آدرس: ورامین، خیابان سینما، جنب آزمایشگاه سپید، کلینیک الیزه سرخ، میدان راه‌آهن
پیش از مراجعه برای هماهنگی و دریافت نوبت تماس بگیرید.
سوالات متداول درمان آکنه
بهترین درمان آکنه چیست؟
بهترین درمان به نوع و شدت آکنه بستگی دارد. درمان جوش سرسیاه با آکنه عمیق و کیستی یکسان نیست.
آیا جوش هورمونی درمان می‌شود؟
بله، اما اگر عوامل هورمونی در ایجاد یا تشدید آکنه نقش داشته باشند، ممکن است علاوه بر درمان‌های پوستی، بررسی و درمان هورمونی نیز لازم باشد.
آیا آنتی‌بیوتیک جوش را درمان می‌کند؟
آنتی‌بیوتیک‌های مشخص می‌توانند در بعضی آکنه‌های التهابی مفید باشند، اما باید با تجویز پزشک و برای مدت مناسب مصرف شوند و معمولاً به‌تنهایی استفاده نمی‌شوند.
آیا ایزوترتینوئین برای هر نوع جوشی مناسب است؟
خیر. ایزوترتینوئین داروی تجویزی برای موارد مشخص، به‌خصوص آکنه شدید یا مقاوم است و نیاز به نظارت پزشکی دارد.
آیا ویتامین‌ها آکنه را درمان می‌کنند؟
مصرف عمومی ویتامین‌ها و مکمل‌ها به‌عنوان درمان آکنه پشتوانه کافی برای توصیه به همه افراد ندارد. اگر کمبود مشخصی وجود داشته باشد، اصلاح آن می‌تواند اهمیت داشته باشد.
آیا روی برای جوش خوب است؟
روی برای عملکرد طبیعی بدن ضروری است، اما مصرف مکمل روی برای همه افراد مبتلا به آکنه ضروری نیست و نباید بدون بررسی و تعیین مقدار مناسب مصرف شود.
آیا ویتامین A برای جوش مفید است؟
ویتامین A در سلامت پوست نقش دارد، اما مصرف خوراکی دوز بالای آن می‌تواند خطرناک باشد. همچنین هنگام مصرف ایزوترتینوئین نباید خودسرانه مکمل ویتامین A مصرف کرد.
آیا شکلات باعث جوش می‌شود؟
رابطه بین رژیم غذایی و آکنه پیچیده است و نمی‌توان یک ماده غذایی را علت قطعی جوش در همه افراد دانست. الگوی کلی تغذیه و عوامل فردی اهمیت بیشتری دارند.
آیا ترکاندن جوش باعث از بین رفتن سریع آن می‌شود؟
ممکن است ظاهراً ضایعه را کوچک‌تر کند، اما دستکاری جوش می‌تواند التهاب، لک و احتمال اسکار را افزایش دهد.
آیا بعد از درمان جوش، جای آن هم از بین می‌رود؟
لک‌های بعد از جوش ممکن است با گذشت زمان کمرنگ شوند، اما اسکارهای فرورفته ساختار متفاوتی دارند و ممکن است به درمان‌های جداگانه نیاز داشته باشند.
درمان آکنه چند جلسه طول می‌کشد؟
برای درمان آکنه نمی‌توان تعداد جلسه ثابتی تعیین کرد؛ زیرا در بسیاری از افراد، درمان اصلی دارویی و مراقبتی است و در صورت وجود اسکار، روش‌های کلینیکی ممکن است در مرحله بعد اضافه شوند.
منابع پزشکی خارجی
- American Academy of Dermatology — راهنمای درمان آکنه
آکادمی پوست آمریکا — Acne Clinical Guideline - American Academy of Dermatology — معرفی و درمان آکنه
آکادمی پوست آمریکا — Acne Overview - American Academy of Dermatology — تغذیه و آکنه
آکادمی پوست آمریکا — Diet and Acne - American Academy of Dermatology — درمان آکنه بزرگسالان
آکادمی پوست آمریکا — Adult Acne Treatment - FDA — اطلاعات ایمنی ایزوترتینوئین
سازمان غذا و داروی آمریکا — Isotretinoin Capsule Information